Sultan Dağları’nda Jura bazik volkanizması: yeni yaş bulguları ve lateritik boksit yataklarının oluşumuyla ilişkisi

Dergi

Sayı 7 / Haziran 2025

Yazarlar:

Ali ERGEN, Alper BOZKURT, Ercan TUNCAY, Ayhan ILGAR, Nazlı Ece DERİNEL

Anahtar Kelimeler:

Bazalt, Boksit, Düzkaya volkaniti, Jura, Sultan Dağları.

Özet:

Isparta Açısı’nın kuzeydoğu kenarını oluşturan Sultan Dağları’nın Orta Jura-Geç Kretase yaşlı karbonatlı kayaçlarına bazik bileşimli volkanitler eşlik eder. Hacıalabaz formasyonu olarak adlandırılan karbonat platformu kayaçlarının alt düzeylerinde gözlenen ve bazalt ile diyabazlardan oluşan Düzkaya volkaniti, Sultan Dağları’nın güneyinde KB-GD uzanımlı yaklaşık 40 km’lik bir kuşak boyunca yüzlekler vermektedir. Düzkaya volkaniti koyu yeşil-kahverenkli, ince-orta kristalli, diyabaz ve bazaltlardan oluşur. Toplam alkali (K2O+Na2O)–silis (SiO2) bileşimlerine göre bazalt karakterinde olan volkanitler, FeOt/MgO-SiO2 diyagramına göre ise büyük ölçüde toleyitik, daha az oranda kalkalkalen bileşim sunmaktadır. Birime ait bazaltlardan alınan örneklerde 40Ar/39Ar yöntemiyle tüm kayadan 161,9±10,6 My plato yaşı elde edilmiştir. Ayrıca Düzkaya volkanitinin altında ve üstünde yer alan Hacıalabaz formasyonuna ait kireçtaşlarından bentik foraminifer içeriklerine dayanarak sırasıyla Bajosiyen ve Kimmericiyen yaşları belirlenmiştir. Elde edilen radyometrik ve paleontolojik yaş bulguları, volkanizma ve bununla eş yaşlı lateritleşmenin Batoniyen-Oksfordiyen zaman aralığında meydana geldiğini ortaya koymaktadır. Düzkaya volkanitinin lateritleşmesine bağlı olarak bölgede önemli demirli boksit yatakları gelişmiştir.