Doğal hidrojen aramacılığı: Hedef litolojiler, yüzey indikatörleri ve jeofizik–jeokimyasal yaklaşımlar

Dergi

Sayı 8 / Aralık 2025

Yazarlar:

İlkin ÖZSÖZ, Ferhat KARACA, Pir Çağatay KARTAL, Mustafa Batuhan ERTEKİN, Zeynep ÖNAL, Özge AHIPAŞAOĞLU, Aslıhan YILMAZ

Anahtar Kelimeler:

Doğal H2 Aramacılığı, İndikatörler, Arama Yöntemleri, Ekonomik Değerlendirme, Rezervuar Analizi.

Özet:

Bu çalışma, doğal hidrojenin oluşumu, rezervuar özellikleri ve karasal doğal H₂ arama tekniklerini ele almaktadır. Denizel ve jeotermal ortamlarda aramacılık potansiyel taşısa da, yüksek maliyetli deniz tabanı operasyonları ve mevcut teknolojik kısıtlar nedeniyle ekonomik değildir. Türkiye’nin doğal hidrojen potansiyeli ve izlenmesi gereken yol haritası da incelenmektedir. Doğal H₂ keşifleri genellikle rastlantısaldır ve çoğu hidrokarbon aramaları sırasında tespit edilmiştir. Arama potansiyelindeki belirsizlikleri azaltmak için toprak gaz analizleri, yüzey indikatörleri ve saha çalışmaları kullanılabilir. Ancak ekonomik potansiyelin belirlenmesi için kapsamlı bir model gereklidir. Bu model dört aşamadan oluşur: (i) havza ölçeğinde jeolojik ve jeofizik verilerle öncelikli alanların seçilmesi, (ii) yatırım öncesi lojistik, altyapı ve maliyet değerlendirmeleri, (iii) saha ölçeğinde jeolojik, jeofizik ve jeokimyasal ayrıntılı çalışmalarla hedeflerin daraltılması, (iv) keşif sondajı ve testlerle H₂ varlığının ve üretilebilirliğinin doğrulanması. Türkiye, özellikle ofiyolit kuşaklarındaki serpantinleşmiş ultrabazik kayaçlar, bantlı demir formasyonları ve uranyum– toryumca zengin granitik birimler ile umut vadeden bir konumdadır. Dünya genelinde doğal H2 zenginleşmeleri Mali, ABD, Avustralya, Brezilya, Rusya, Umman ve İspanya’da rapor edilmiştir