Makale Detayları
Türkoğlu (Kahramanmaraş) dolaylarında yüzeyleyen Dedeler formasyonu birimlerinin çimento sanayiinde kullanım değeri
Dergi
Sayı 8 / Aralık 2025Yazarlar:
Güldemin DARBAŞ, Hatice GÖVYAPRAK, Mehtap KADANAnahtar Kelimeler:
XRD, XRF, Dedeler formasyonu, Çimento, Kahramanmaraş.Özet:
Çalışma, Kahramanmaraş’ın Beyoğlu Beldesi’ne ait, Dedeler köyünde, Dedeler formasyonu üzerinde gerçekleştirilmiştir. Silüriyen yaşlı Dedeler formasyonu bordo-kahve renkli, çapraz laminalı, kumtaşı-çamurtaşı ve şeyl ardalanmasından oluşur. Birimlerin çimento sanayiinde kullanılabilirliğini değerlendirmek üzere, formasyon üzerinden 28 m’lik stratigrafik kesit ölçülmüş ve 18 adet petrografik örnek alınmıştır. XRD, XRF ve jeokimyasal analiz sonuçlarına göre Dedeler formasyonunun genel olarak kuvars, illit ve mikroklin minerallerinden oluştuğu, ancak oldukça az miktarda kil içerdiği, petrografik analizlerde formasyonun kumtaşı birimlerinin genel olarak litik veya sublitik arenitten oluştuğu ortaya çıkarılmıştır. Jeokimyasal analizler ile birimlerin anyon ve katyon değerleri incelenmiştir. Söz konusu analizler sonucunda Dedeler formasyonunun kırmızıbordo renkli çamurtaşlarının hidrolik, silikat ve alüminyum modülleri araştırılmıştır. Hidrolik modüllerde çimento sanayi için aranan standart değerler %1,8 ile %2,2 arasında iken, çalışma sahasında bu değerlerin ortalamanın hayli altında kaldığı tespit edilmiştir. Silikat modülde standart değerler % 1,5 ile % 2,5 arasında kabul edilmektedir. Çalışma sahasında alınan örneklerin büyük çoğunluğu bu değerler aralığında tespit edilmiştir. Alüminyum modülünde ise kabul edilen sınır değerler % 2,2 ile % 2,6 arasındadır. İnceleme sahasında ise tespit edilen değerler yine büyük oranda bu sınırlar dâhilinde hesaplanmıştır. XRD tüm kayaç analizlerinde ise istifte büyük oranda kuvars mineraline rastlanmıştır. Sonuç olarak, Dedeler formasyonu kırmızı-bordo çamurtaşlarının gerekli karışımlar eklenerek çimento hammaddesi olarak kullanılabileceği söylenebilir.